Showcase: Secret Village

HARTJE AMSTERDAM

Secret Village ligt op de Amsterdamse Reguliersdwarsstraat en zijstraten ten westen van de Vijzelstraat, in hartje centrum. Deze plek is het springlevende voorbeeld van Amsterdam als veelzijdige, open en avontuurlijke stad. Ook is het een plek waar veel stakeholders bij elkaar komen: ondernemers, zakelijke en particuliere huurders, lokale en internationale bezoekers en pandeigenaren. Deze partijen vinden duurzaamheid niet allemaal even belangrijk. Dit drukke horecagebied werd daarom de locatie voor ons showcaseproject: If we can do it there, we can do it anywhere! In iets meer dan een jaar hebben we vrijwel alle stakeholders in Secret Village gemobiliseerd om onze duurzame verbeteringen in te voeren, door er de (economische) waarde van te benadrukken.

PINK MEETS GREEN

De Reguliersdwarsstraat is al sinds de fifties bekend als een veilige thuishaven voor de LHBTQI-community en als belangrijke plek voor de LGBTQI-cultuur. Secret Village is begonnen als een herinrichtingsinitiatief van de ondernemersvereniging Reguliersdwarsstraat (BIZ), om deze A-locatie door vergroening en verbetering commercieel compleet te kunnen benutten. Onze Tanja van der Knoop was al vroeg bij dit project betrokken en zag behalve voor groen nog veel meer mogelijkheden. Zij richtte toen Green City Buzz op om Secret Village naast letterlijk groen, met planten en bloemen, ook figuurlijk te vergroenen, door het gebied op heel veel vlakken duurzamer te maken. Zo is Green City Buzz begin 2017 van start gegaan om deze plek om te toveren tot een future-proofe tolerante stadshuiskamer, waar mensen op elk moment van de dag in plaats van alleen doorheen, ook heen gaan.

Maanden

doelen

thema's

DIT WILLEN WE BEREIKEN

#1: LATEN ZIEN DAT GROEN EN VERDUURZAMING ECONOMISCHE WAARDE TOEVOEGEN AAN EEN GEBIED

#2: VAN SECRET VILLAGE EEN SCHONE, GROENE EN FIJNE PLEK MAKEN DIE VOOR IEDEREEN VOELT ALS THUIS

#3: SECRET VILLAGE TOT DE SHOWCASE MAKEN VOOR SEXY URBAN DUURZAAMHEID

zo doen we dat

Om deze doelen te bereiken, hebben we gewerkt aan acht thema’s. Per thema hebben we meerdere projecten uitgevoerd. Binnen thema Afval hoort bijvoorbeeld verbeterde retourlogistiek, maar ook recycling en upcycling. De ondernemers in het gebied hebben vrijwillig met ons samengewerkt, omdat we elke oplossing laagdrempelig maken en er het commercieel rendement van benadrukken. In het overzicht hieronder staat per onderwerp beschreven wat we hebben gedaan in Secret Village.

CONSUMPTIE EN HORECA

 

Afval = voedsel
Door het GFT-afval van de ondernemingen in te zamelen en te composteren hebben we twee dingen bereikt: we hebben de hoeveelheid afval dat met vrachtwagens wordt opgehaald verminderd én uit afval een waardevol product gemaakt: compost.

Ons doel was om als volgende stap oesterzwammen te kweken op het ingezamelde koffiedik. Maar het ontbrak ons aan de mankracht en een kweeklocatie in of rondom Secret Village om dat uit te voeren. Toch is het begin gelegd. Maandenlang hebben we met een heuse kar – de gouwe ouwe schillenkar! –  bij vrijwel alle ondernemers in het gebied elke dag het gft-afval opgehaald, en zo afvalscheiding bevorderd bij ondernemers in de binnenstad.

 

Duurzame horeca
We hebben verschillende ondernemers geïnspireerd om met simpele oplossingen hun keuken te verduurzamen. Denk aan meer vega(n) opties op de kaart, doggybags en minder plastic verpakkingen. Het begin is er!

 

CIRCULARITEIT

 

Afval = voedsel

We hebben bij vrijwel alle horecaondernemers in het gebied maandenlang elke dag het gft-afval opgehaald, en zo afvalscheiding bevorderd bij ondernemers in de binnenstad. Door het gft-afval vervolgens te composteren hebben we twee duurzame resultaten bereikt: we hebben de hoeveelheid afval dat met vrachtwagens wordt opgehaald verminderd én uit afval een waardevol product gemaakt: compost. 

Ons doel was om als volgende stap oesterzwammen te kweken op het ingezamelde koffiedik, die weer af te zetten in het gebied en zo een volledig circulaire keten op te zetten. Maar het ontbrak ons aan de mankracht en een kweeklocatie in Secret Village om dat tijdens ons showcaseproject uit te voeren.

 

Tastbare duurzaamheid
We hebben tijdens ons showcaseproject in Secret Village een begin gemaakt aan een sustainable shared space: een permanente expo over duurzaamheid die aanzet tot actie. En dan hebben we het niet over een geitenwollensokkenmuseum, hè. Inspiratie is het sleutelwoord. Als game changer zijn we bezig het systeem te veranderen: door onze bottom-up samenwerking met bedrijven, maar ook hoe we de bestaande gemeenteprocessen gaandeweg verbeteren. Je kan er dus info over het project en over duurzaamheid vinden, maar ook terplekke afval recyclen, bijvoorbeeld. En je plastic beker terplekke zien upcyclen tot 3D-geprint meubilair is, admit it, gewoon cool. Terwijl Secret Village is afgerond, gaat dit project door! Houd de projectpagina in de gaten voor updates.

 

 

AFVAL

 

Afval = voedsel
We hebben bij vrijwel alle horecaondernemers in het gebied elke dag het gft-afval opgehaald, en zo afvalscheiding bevorderd bij ondernemers in de binnenstad. 
Door het gft-afval vervolgens te composteren hebben we twee duurzame resultaten bereikt: we hebben de hoeveelheid afval dat met vrachtwagens wordt opgehaald verminderd én uit afval een waardevol product gemaakt: compost. 

 

Afvalscheiding en recycling
We hebben een gedetailleerd plan opgesteld om GFT- en restafval te kunnen verwerken in een lokale perscontainer: een machine die afval compact maakt door het samen te persen. Dat scheelt heel veel vuilniswagens. Om dit plan uit te voeren zijn sociale arbeidskrachten nodig. Dat proces gaat via de gemeente.

 

Frituurvet
We hebben ontdekt dat frituurvet soms direct in de straatputten werd geloosd. Dit hebben we bij de ondernemers ter sprake gebracht en zo aangepakt.

 

Plasticreductie
We hebben de mogelijkheden besproken met de horecaondernemers om het gebruik van plastic te verminderen – zeker dat dat weg kan waaien –  en waar dat niet kan, om het zoveel mogelijk te vervangen door minder vervuilende materialen.

 

 

ENERGIE EN WATER

 

Verminderen van energie-en watergebruik
We hebben ondernemers en pandeigenaren gestimuleerd en geholpen hun energieverbruik te verminderen door LED-verlichting, duurzame verwarming en koeling, energieregelaars en isolatie beschikbaar en betaal- of financierbaar te maken. We hebben daarvoor energiescans uitgevoerd die per pand precies laten zien welke oplossing het meest zinvol is. Meerdere ondernemers hebben de urinoirs in hun panden vervangen door waterloze exemplaren. Die besparen elk 80,000 liter water per jaar!

 

Energie opwekken
We hebben een begin gemaakt aan de voorbereidingen voor de installatie van zonnepanelen op daken in het gebied. Met partners hebben we pandeigenaren en ondernemers geholpen met de financiering van de aanlegkosten.

 

Duurzame terrasverwarming
We hebben opties besproken met de horecaondernemers voor duurzame terrasverwarming, zoals die van Stoov™, en deze getest op een evenement in Secret Village.

LOGISTIEK EN MOBILITEIT

 

Minder vervoersbewegingen
We hebben uitvoerig onderzocht hoeveel verkeersbewegingen er waren in het gebied, oftewel het in- en uitrijden met een auto of truck voor leveringen. Door efficientere bundeling van afvalophaalcontracten hebben we het aantal vrachtwagens per dag in de straat behoorlijk verminderd.

 

Slim gebruik van ruimte
In het Secret Villagegebied staan ’s avonds vaak parkeergarages leeg, die we dan graag wilden inrichten als fietsparkeerplek. Door het tekort aan fietsparkeergelegenheid op straat aan te kaarten bij de juiste partijen en het gesprek te openen hebben we ervoor gezorgd dat na de verbouwing van een groot pand in het gebied straks parkeerruimte komt voor 300 fietsen!

 

VERGROENING

 

Meer en mooi groen 
In mei 2017 hebben we het gebied in één klap spectaculair vergroend, in één stijl en heel gedetailleerd. Extra trots zijn we op de geveltuinen. Die zijn in de omgeving helemaal op elkaar afgestemd, maar toch met duidelijke afwisseling van plantensoorten en –rassen: een wereldwijde primeur! We zijn geïnspireerd door de klassieke binnentuinen van de Gouden Bocht op de Herengracht in Amsterdam. Daar vind je veel symmetrie, bijvoorbeeld bij hagen en bakken. In Secret Village zijn de kenmerkende plantenbakken ook zoveel mogelijk in een custom stijl ontworpen, en zo, dat de beplanting goed past bij de monumentale gebouwen eromheen. Door het groen een deel van een gevel te laten volgen, bijvoorbeeld, laten we dat opvallen. En voor een gebied waar niet alleen overdag, maar ook ’s nachts de bloemetjes buiten worden gezet, mocht de plantenkeuze best gewaagd: mooi moet; stout mag. Duitse Pijp, Slaapkamergeluk, de Kuisheidsplant, ze staan er allemaal. Alles behalve “gemeentegroen”! Elke dag lokt het groen nu nieuwe bezoekers vanaf de Bloemenmarkt Secret Village in. En dat was ook de bedoeling: met groen economische waarde toevoegen.

 

SCHOON

 

Schoonmaakwedstrijd
Horecaondernemers zijn ervoor verantwoordelijk om een straal van 25 meter rondom hun bedrijf schoon te houden. Maar lang niet iedereen weet dat. Daarom hebben we een schoonmaakwedstrijd georganiseerd voor ondernemers. De winnaar won een trip naar Hamburg, een van de schoonste steden van Europa!

Afvalregels
Net als de schoonmaakregels waren de afvalregels soms ook niet helemaal duidelijk. In overleg met de gemeente hebben we deze heel duidelijk en visueel op papier gezet om de ondernemers in Secret Village te helpen de straat schoon te houden van rondslingerend vuil en afvalzakken, en zo boetes te voorkomen.

Fietsen(wrakken)
In Amsterdam zijn er meer fietsen dan mensen. Fietsen vergaan op den duur, maar prop die maar eens in de prullenbak. Resultaat: fietsenwrakkenwirwar op straat. We hebben de handen ineengeslagen met Handhaving, die een mega-fietsen-en-straat-cleanup hebben uitgevoerd! Ook hebben we ervoor gezorgd dat er ondergrondse parkeerplek komt voor de fietsen die het nog een tijdje doen.

 

 

PLACEMAKING

Hoe je van de openbare ruimte een plek maakt waar je je thuisvoelt, dat is placemaking. Het is een concept uit de stedelijke ontwikkeling, en beschrijft behalve het grotere idee ook de praktische aanpak. Samen met de ondernemers hebben wij van Secret Village ook zo’n plek gemaakt: een waar je in plaats van alleen doorheen, ook heen gaat. Een soort stadshuiskamer, eigenlijk. Zo’n stadshuiskamer moet aan vier voorwaarden voldoen: 

  1. het moet een plek zijn die functioneel is
  2. het is een plek waar je makkelijk sociaal contact kunt leggen
  3. het moet er fijn zijn: veilig, schoon, groen, mooi
  4. de plek is goed bereikbaar

Placemaking in Secret Village
We zien de stad als ecosysteem: veranderingen in het ene deel hebben ook effect op het andere. En in een gebied als Secret Village, al jaren een thuishaven voor een grote LGBTQI-community, moet je je daar heel bewust van zijn. Hoe verwelkomen we een nieuwe generatie bezoekers zonder de bestaande buiten te sluiten? We wilden de openbare ruimte verbeteren, maar ook vasthouden aan wat de buurt voor veel mensen zo fijn en vertrouwd maakt.

In onze plannen hebben we daarom de gebruikers van de ruimte als uitgangspunt genomen. En elke gebruiker, ongeacht zijn of haar seksualiteit, is liever in een schone straat dan één waar zwerfafval en fietsen de weg versperren. Ook delen de meeste fietsers de weg graag met zo min mogelijk vrachtwagens. Zo hebben we binnen het thema Placemaking in Secret Village aan:

  • betere fietsparkeerplekken: er komt een ondergrondse fietspakeergarage!
  • een schonere straat: minder fietswrakken, betere afvalverwerking, duidelijkere afvalregels
  • efficiëntere logistiek: minder vrachtwagens
  • extra handhaving: minder overlast

Placemaking Week
Tussen 10 en 14 oktober 2017 organiseerde Project for Public Spaces Placemaking Week in Amsterdam. Dit is hét internationale congres over placemaking. Green City Buzz was onderdeel van het programma met een tour door Secret Village.

#takethetime
Een van onze doelen was om van Secret Village een open-minded stadshuiskamer te maken waar iedereen zich thuisvoelt. Daarom hebben we een film gemaakt die laat zien wat er in Secret Village gebeurt als je heel even de tijd neemt om een gesprek aan te gaan met iemand die je niet kent.

 

Secret Village Partners

Dit werk hadden we niet alleen kunnen doen. Zonder de samenwerking van de (horeca)ondernemers in het gebied was het nooit gelukt! Ook de bewoners, pandeigenaren en zakelijk huurders, en bezoekers in het gebied hebben een belangrijke rol gespeeld. Ook zou ons werk onmogelijk zijn geeest zonder onze intensieve samenwerking met de gemeente Amsterdam, en zonder de financiële en structurele steun van onze partners.